Định nghĩa

1. Danh từ:
   • Sách thuật truyện các nhân vật tài giỏi đời xưa: Một loại sách hoặc tác phẩm ghi chép, kể lại tiểu sử và sự nghiệp của những người có tài năng, đức độ nổi bật trong lịch sử.
   • Phần trong sử phong kiến ghi chép tiểu sử các nhân vật lịch sử: Một thể loại/biên mục quan trọng trong các bộ chính sử thời phong kiến, dành riêng để ghi chép có hệ thống về cuộc đời và công tích của các nhân vật như quan lại, tướng lĩnh, văn nhân.

Ví dụ sử dụng

• Danh từ:
  • "Liệt truyện" là một phần không thể thiếu trong bộ "Đại Việt sử ký toàn thư".
  • Các sử gia đã dành nhiều tâm huyết để biên soạn phần "liệt truyện" cho những danh nhân có công với nước.
  • Để hiểu về một nhân vật lịch sử, chúng ta thường tra cứu phần "liệt truyện" của họ trong chính sử.

Các cách sử dụng nâng cao

• "Phần liệt truyện": Cụm từ dùng để chỉ riêng mảng/biên mục này trong một bộ sử.
  • Phần liệt truyện trong "Sử ký Tư Mã Thiên" được đánh giá rất cao về giá trị văn học và sử học.
• "Được chép vào liệt truyện": Thành ngữ ám chỉ việc một người có công trạng, sự nghiệp đáng ghi nhận để lưu danh sử sách.
  • Với những cống hiến to lớn, ông ấy xứng đáng được chép vào liệt truyện.

Biến thể và từ liên quan

• Chính truyện: Phần ghi chép chính về các sự kiện lịch sử theo dòng thời gian, khác với phần tiểu sử riêng lẻ trong liệt truyện.
• Bản kỷ: Phần trong sử sách ghi chép về cuộc đời và sự nghiệp của các vị vua, hoàng đế.
• Tiểu truyện: Bài viết ngắn về cuộc đời một người, phạm vi rộng hơn, không chỉ giới hạn trong sử sách phong kiến.
• Truyện ký: Thể loại văn học ghi chép về con người và sự việc.

Từ đồng nghĩa

• Truyện ký (nghĩa rộng, chỉ chung các bài ghi chép về tiểu sử).
• Tiểu sử (bản ghi chép về cuộc đời một người, nhưng không mang tính chất một biên mục chính thức trong sử sách phong kiến).

Ghi chú về cách dùng

• "Liệt truyện" là một thuật ngữ chuyên dùng trong lĩnh vực sử học, đặc biệt là khi nói về sử sách cổ điển, chính sử của Việt Nam, Trung Quốc. Từ này ít được dùng trong ngữ cảnh đời thường.
• Trong văn cảnh hiện đại, khi nói về tiểu sử các nhân vật, người ta thường dùng từ "tiểu sử", "tiểu truyện" hoặc "tiểu sử khoa học" thay vì "liệt truyện".

1. 1. Sách thuật truyện các nhân vật tài giỏi đời xưa. 2. Phần trong sử phong kiến ghi chép tiểu sử các nhân vật lịch sử.